شرکت تعاونی شرکتی است که بین اشخاص حقیقی،برای فعالیت در امور مربوط به تولید و توزیع،در جهت اهداف مصرح در قانون بخش تعاونی،به منظور بهبود وضع اقتصادی و اجتماعی اعضاء از طریق همکاری و تشریک مساعی آن ها،با رعایت قانون مزبور،تشکیل می شود.
شرکت تعاونی یا در قالب شرکت های سهامی یا مطابق مقررات اساسنامه مصوب تشکیل می گردد. برای تاسیس شرکت تعاونی وجود حداقل هفت نفر عضو ضروری است. در موارد خاص وزارت تعاون برای برخی از شرکت های تعاونی تعداد بیشتری را به عنوان حداقل اعضاء تعیین می کند.
به موجب ماده ( 193 ) قانون تجارت که می گوید : ” شرکت تعاونی اعم از تولید یا مصرف ممکن است مطابق اصول شرکت سهامی یا بر طبق مقررات مخصوص که با تراضی شرکاء ترتیب داده شده باشد تشکیل شود. ولی در هر حال مواد (32) و (33) همین قانون لازم الرعایه است “. شرکت تعاونی از حیث شکلی می تواند به صورت شرکت سهامی تشکیل گردد. در این صورت باید مقررات شرکت سهامی تا جایی که ماهیت شرکت تعاونی ایجاب می نماید، رعایت شود.
بر اساس ماده (32 ق. ت ) هر کس تعهد ابتیاع سهامی را کرده باشد و در موعد مقرر وجه تعهد شده را نپردازد؛ علاوه بر آن وجه، به خسارت تاخیر تادیه محکوم خواهد شد.
همین طور بر اساس ماده (33) قانون تجارت که می گوید : ” اساسنامه شرکت می تواند نسبت به اشخاص مذکور در ماده فوق ترتیب دیگری اتخاذ نماید، حتی مقرر دارد که در صورت عدم تادیه بقیه قیمت سهام ، قسمت پرداختی بلاعوض جزء سرمایه شرکت به حساب می آید “.
به موجب ماده (194) قانون تجارت ” در صورتی که شرکت تعاونی تولید یا مصرف مطابق اصول شرکت سهامی تشکیل شود؛ حداقل سهام یا قطعات سهام ده ریال خواهد بود و هیچ یک از شرکاء نمی توانند در مجمع عمومی بیش از یک رای داشته باشند “.
لذا از مقررات قانون تجارت نتایج ذیل به دست می آید :
1- حداقل باید ثلث سرمایه شرکت تعاونی نقداَ پرداخت شود و پرداخت دو ثلث بقیه می تواند از طرف شرکای موسس تعهد شود.
2- در صورتی که مورد تعهد در سررسید پرداخت نشود، خسارت دیر کرد به آن تعلق خواهد گرفت.
3- با تجویز اساسنامه و در صورت اطلاع به تعهد کنندگان و گذشت مدتی معین و عدم پرداخت بقیه قیمت مبلغ سهم از طرف آنان ، قسمت پرداختی جزء سرمایه شرکت به حساب می آید .
در قانون اخیر شرکت های تعاونی در ماده (11) تصریح می نماید که کلیه قوانین و مقرراتی که با مفاد این قانون مغایرت دارد ملغی است. بنابراین سهام شرکت تعاونی با نام و غیر قابل تقسیم است و بهای آن باید نقداَ پرداخت شود. همچنین انتشار سهام بی نام و تعهد سرمایه مجاز نیست، بلکه سهم های شرکت تعاونی :
اولاَ- بانام است که به نام افراد صادر و در دفتر سهام شرکت ثبت می شود.
ثانیاَ- بهای آن نقداَ پرداخت می گردد.
4- حداقل سهام یا قطعات سهام شرکت تعاونی ده ریال است.
5- در مجمع عمومی شرکت تعاونی هیچ شریکی بیش از یک رای ندارد.
در مورد تشکیل و ثبت شرکت تعاونی باید اضافه نمود که : موسسین باید مجمع عمومی موسس را دعوت کنند. طبق ماده (31) قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران ” مجمع عمومی موسس عبارت است از عده ای از افراد واجد شرایط عضویت در تعاونی که اقدام به تاسیس تعاونی می نمایند “.

لینک منبع:شرکت های تعاونی در چه قالبی تشکیل می شوند ؟ ثبت شرکت نیک